Cultuureducatie doet iets wat weinig andere dingen doen: het geeft kinderen en jongeren een taal om zichzelf te uiten, ongeacht waar ze opgroeien, welke school ze treffen of wat er thuis mogelijk is. Het leert ze kijken, verbeelden en creëren. Waar cultuureducatie goed geregeld is, groeit niet alleen creativiteit, maar ook zelfvertrouwen, nieuwsgierigheid en het gevoel dat je ertoe doet.
kinderen en jongeren hebben recht op een ontmoeting met kunst en cultuur. Toch is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend. Door van elkaar te leren, bestaande mogelijkheden beter te benutten, nieuwe verbindingen te leggen en scherper te krijgen welke verantwoordelijkheid ieder vanuit de eigen rol kan nemen zetten we ons samen in voor een kansrijke generatie.
13.00 Welkom
13.05 Opening | Wolf Brinkman
13.25 Keynote | Ingrid van Engelshoven
14.10 Pauze
14.30 Deelsessies | A, B, C
15.45 Pauze
16.00 Cultuureducatie in Noord-Holland | Plein C
16.15 Ontwikkelingen in cultuurbeleid en het culturele stelsel | Rien Fraanje
16.30 Ambities voor de toekomst | Plenair panel
17:15 Netwerkborrel
Beeldend kunstenaar en onderwijsvernieuwer Wolf Brinkman opent de middag met een actieve en verrassende bijdrage. Wolf is beeldend kunstenaar en werkt op scholen, waar hij vanuit de kunst taal en rekenen geeft. Hij is ervan overtuigd dat in alle cultuurvakken taal en rekenen ingebakken zitten, en dat je kinderen zo aanzet om zelf te denken in plaats van alleen te reproduceren. We laten de abstractie en de beleidsmatige taal tijdelijk weg en laten zien én voelen hoe maken, verbeelding, taal en rekenen met elkaar verweven zijn en wat er gebeurt als we kinderen verschillende manieren bieden om te leren, te ontdekken en mee te doen. Met zijn opening zet hij de toon voor de dag: van wat cultuur bij een kind kan openen, naar de vraag hoe we die kans voor ieder kind mogelijk maken?
Ingrid van Engelshoven heeft ruime ervaring op het snijvlak van cultuur, onderwijs en openbaar bestuur. Zij was van 2017 tot 2022 minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en daarvoor acht jaar wethouder in Den Haag. Tegenwoordig werkt zij als adviseur bij Blueyard aan uiteenlopende strategische en beleidsmatige vraagstukken in de culturele sector. Vanuit haar verschillende rollen, als bestuurder, beleidsmaker, adviseur en toezichthouder, houdt zij zich bezig met de vraag hoe publieke ambities op het gebied van cultuur ook daadwerkelijk hun weg vinden naar de praktijk.
In haar keynote maakt Ingrid van Engelshoven de beweging van kinderen en jongeren naar de wereld die hun culturele ontwikkelkansen mede bepaalt. Wat vraagt kansengelijkheid van onderwijs, culturele instellingen, gemeenten, provincie, Rijk en de organisaties die hen ondersteunen? Vanuit haar brede bestuurlijke en beleidsmatige ervaring kijkt zij daarbij niet alleen naar wat ingewikkeld is aan het huidige stelsel, maar juist ook naar wat er al mogelijk is. Er is veel aanbod, kennis en ondersteuning. De uitdaging is om die beter te laten aansluiten op wat kinderen, scholen en lokale praktijken nodig hebben. Hoe zorgen we dat vraag en aanbod elkaar beter vinden? Welke ondersteuning moet duurzaam beschikbaar zijn? En hoe brengen we meer samenhang aan, zodat toegang tot goede cultuureducatie niet afhankelijk blijft van toeval? Daarmee geeft Ingrid van Engelshoven de zaal een centrale vraag mee voor de deelsessies: Wat is ieders rol om ervoor te zorgen dat toegang tot goede cultuureducatie niet van toeval afhankelijk is?
Fenna van Hout / Tomas Leijen
Wat is de handelingsruimte van gemeenten als het gaat om cultuur en de bredere kansengelijkheidsagenda? Fenna van Hout (VNG) schetst kort de actuele ontwikkelingen en kansen, onder andere rond de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening (BAC), de Lokale Educatieve Agenda (LEA), Cultuureducatie met Kwaliteit en de verbinding met onderwijs, jeugd en de sociale basis. Aan de hand van prikkelende stellingen en voorbeelden uit verschillende gemeenten onderzoeken we: wat willen we voor kinderen en jongeren bereiken? Wat kun je vanuit je eigen gemeente al in beweging zetten? Welke ruimte bieden bestaande regelingen en samenwerkingen? En waar kunnen gemeenten, onderwijs en cultuur elkaar versterken?
De Jonge lichting
De Jonge Lichting is een platform voor jongeren van 16 tot 26 jaar in Noord-Holland die hun stem willen laten horen binnen de museale wereld. Vanuit hun eigen perspectief reflecteren zij op museumcollecties, de maatschappij en zichzelf – en geven zo vorm aan de verhalen van nu én de toekomst. In de deelsessie nemen de jongeren deelnemers mee in hun ervaring en worden culturele organisaties uitgedaagd om de inzichten van de jongeren naast hun eigen programma's te leggen.
Er is in de deelsessie ook aandacht voor het meetbaar en zichtbaar maken van de opbrengsten. Hoe kunnen impactmetingen en documentatie draagvlak helpen vergroten.
Wolf Brinkman / Jolanda Konings.
Vanaf 2027 worden de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur wettelijk. Dat roept niet alleen vragen op voor scholen, maar ook voor bestuurders, beleidsmakers, culturele partners en ondersteuners. Want nieuwe kerndoelen gaan pas echt leven als mensen in verschillende rollen begrijpen welke kansen erin zitten én bereid zijn die mogelijk te maken. In deze sessie beginnen we daarom niet bij de theorie, maar bij het doen en ervaren. Vanuit concrete werkvormen en voorbeelden onderzoeken we wat de nieuwe kerndoelen in de praktijk kunnen betekenen en hoe ze kunnen bijdragen aan rijk onderwijs waarin ieder kind en iedere jongere mee kan doen.
Centraal staat de vraag hoe we de kerndoelen kunnen inzetten als hefboom voor kansengelijkheid, in plaats van bestaande verschillen te reproduceren. Welke voorwaarden zijn daarvoor nodig? Wat vraagt dat van onderwijs, culturele partners, ondersteuners, bestuurders en beleidsmakers? En hoe kun jij vanuit jouw eigen rol ambassadeur worden van deze beweging?
Je gaat naar huis met een frisse blik op de nieuwe kerndoelen, sprekende voorbeelden uit de praktijk en concrete aanknopingspunten om vanuit jouw eigen rol bij te dragen aan de beweging die nodig is. Van ervaren naar begrijpen, en van begrijpen naar mogelijk maken.
In het afsluitend panelgesprek brengen we de verschillende lijnen van de middag bij elkaar. Centraal staat de blik vooruit. Wie is waarvoor aan zet? Wat kunnen we vanuit onze eigen rol al in beweging brengen? Waar moeten partijen elkaar beter vinden? En wat is nodig om ervoor te zorgen dat culturele ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren minder afhankelijk worden van toeval? Het panel gaat daarmee niet alleen over ambities, maar vooral over verantwoordelijkheid en handelingsperspectief: wat pakken we zelf op en waar hebben we elkaar voor nodig?
Plein C Connects cultuureducatie is een activiteit in het kader van CmK4 en wordt mogelijk gemaakt door de Provincie Noord-Holland en het Fonds voor Cultuurparticipatie.