Investeer in cultuur, voor íedereen

Dit is geen tijdelijke trend, maar een blijvende verschuiving waarin mensen samenkomen om hun creativiteit te uiten, zonder formele structuren. Het systeem dat ooit gebouwd is om cultuurparticipatie financieel te ondersteunen, past steeds minder bij de manier waarop mensen zich vandaag de dag organiseren. Sterker nog: het werkt als drempel. We hebben te maken met een generatie die onvoldoende in verenigings- of subsidieformaten past. Niet omdat hun initiatief minder waardevol is, maar omdat ons beleid en onze structuren de snelheid en flexibiliteit van deze tijd niet kunnen bijbenen.

De waarde van amateurkunst voor het welzijn van mensen is groot. Het zorgt voor verbinding, zingeving en een actieve bijdrage aan de lokale cultuur. Zeker in regio’s waar het aanbod schaars is, zijn informele amateurkunstgroepen een onmisbare schakel. Ze brengen mensen samen, stimuleren talentontwikkeling en bouwen bruggen tussen verschillende lagen van de samenleving. Passende ondersteuning voor deze informeel georganiseerde groepen is noodzaak.

Dat dit ook financieel haalbaar is, bewijst de pilot van Plein C samen met VSBfonds. Informele makers en groepen werden ondersteund om met kunst en cultuur een verschil te maken in hun directe omgeving. De aanvragers kwamen met een idee en voerden het uit, Plein C en VSBfonds zorgden voor de financiële steun én begeleiding waar nodig. Het resultaat? Een stroom aan goede ideeën uit heel Noord-Holland. En de uitvoer van projecten die zonder deze samenwerking nooit van de grond waren gekomen. De pilot leidde niet alleen tot meer creativiteit, maar ook tot meer sociale samenhang en inclusie. De vraag is dus niet óf het kan. De vraag is waarom het nog steeds uitzondering is in plaats van regel.

Critici zullen zeggen dat overheidsgeld en fondsmiddelen verantwoording vereisen en dat makers zonder rechtsvorm deze garantie niet kunnen bieden. Dat is een begrijpelijk punt, maar geen onoverkomelijk probleem. Lichte vormen van verantwoording, zoals een eenvoudig verslag of een gezamenlijke bankrekening, zijn voor de meeste groepen goed haalbaar. Bovendien laat de praktijk zien dat veel informele initiatieven juist bijzonder betrokken en transparant zijn: het zijn mensen die iets willen maken voor hun buurt, niet voor zichzelf.

Het is tijd dat lokale overheden en fondsen hun beleid herzien. Concreet betekent dat:

• Vereenvoudigde aanvraagprocedures zonder de eis van rechtspersoonlijkheid
• Laagdrempelige microbudgetten voor kleinschalige initiatieven
• Lichte verantwoordingsvormen die passen bij de schaal en het karakter van informele groepen

Het is aan ons, steuninstellingen, beleidsmakers, fondsen, culturele organisaties en betrokken burgers om de potentie van informele amateurkunstgroepen te erkennen en te benutten. Toegankelijke financiële ondersteuning is geen luxe, het is een essentiële bouwsteen voor een creatieve, verbonden samenleving.

Want amateurkunst is meer dan een hobby. Het is een motor voor sociale innovatie, persoonlijke ontwikkeling en gemeenschapsvorming. De pilot heeft laten zien dat het werkt. Nu is het tijd om het structureel te maken.

Astrid Honing
Directeur Plein C